Cwestiynau Cyffredin

Lluniwyd y Cwestiynau Cyffredin hyn o’r cwestiynau mwyaf cyffredin a ofynnwyd gan ysgolion. Os hoffech drafod unrhyw agwedd ar yr astudiaeth, mae pob croeso i chi gysylltu â Thîm Cymorth PISA.

1) Beth yw PISA?

PISA yw Rhaglen Ryngwladol Asesu Myfyrwyr y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd (OECD). Bob tair blynedd, mae PISA yn cynnal profion ar gyfer disgyblion 15 oed ledled y byd mewn darllen, mathemateg a gwyddoniaeth. Mae’r profion wedi’u cynllunio i fesur pa mor dda y mae disgyblion yn meistroli pynciau allweddol er mwyn bod yn barod ar gyfer sefyllfaoedd go iawn ym myd oedolion. Gellir cael rhagor o wybodaeth yma ac ar wefan PISA yr OECD.

2) Pam mae Cymru’n cymryd rhan yn PISA?

Arolwg addysg rhyngwladol sy’n mesur gwybodaeth a sgiliau disgyblion 15 oed yw PISA. Mae’n adeiladu’r darlun cenedlaethol o gyflawniad disgyblion yn y grŵp oedran hwn, a cheir goblygiadau ar gyfer polisi a datblygiadau lleol a chenedlaethol, gan helpu llywio addysg yng Nghymru i fyfyrwyr y dyfodol.

Mae PISA yn ein helpu ni i ddeall pa mor dda y gall disgyblion gymhwyso gwybodaeth a sgiliau mewn darllen, gwyddoniaeth a mathemateg er mwyn dadansoddi, rhesymu a chyfathrebu’n effeithiol wrth iddynt archwilio, dehongli a datrys problemau. Mae’r astudiaeth yn casglu gwybodaeth werthfawr hefyd am agweddau a chymhellion disgyblion er mwyn helpu i ddeall sut maent yn cyfrannu at berfformiad disgyblion.

Mae PISA yn cynnig cyfle i gymharu cyflawniad yn rhyngwladol, ac yn annog gwledydd i ddysgu oddi wrth ei gilydd, gan greu systemau ysgol tecach a mwy cynhwysol. Hyd yma, mae dros 80 o wledydd ac economïau wedi cymryd rhan, gan ddarparu set gyfoethog o ddata i’w gymharu.

3) Beth yw manteision cymryd rhan yn yr astudiaeth?

– Mae ysgolion a disgyblion sy’n cyfranogi yn PISA yn gwneud cyfraniad gwerthfawr at ddeall ein system addysg, a dim ond gyda’r cyfranogiad hwn y gallwn ni sicrhau’r cyfleoedd a gynigir gan PISA i wella ein polisïau a’n harferion addysgol.

– Trwy gyfranogi yn PISA, mae eich ysgol a’ch disgyblion yn cyfrannu at sylfaen dystiolaeth fyd-eang a all lywio polisïau a strategaethau er mwyn helpu mynd i’r afael â’r heriau sy’n gysylltiedig â chodi safonau a lleihau bylchau cyrhaeddiad.

– Mae’r astudiaeth yn rhoi cipolygon hefyd i feysydd fel cydraddoldeb cymdeithasol a chydraddoldeb rhywiol, ac agweddau at ddysgu, gan alluogi llunwyr polisi i ddysgu o arfer gorau yn y DU ac yn rhyngwladol.

– Mae PISA yn galluogi cymharu cyrhaeddiad disgyblion, ynghyd â’u cefndir a’u hagweddau at ysgol a dysgu.

– Gall disgyblion ymarfer eu sgiliau asesu mewn astudiaeth nad oes angen unrhyw baratoi ymlaen llaw ar ei chyfer.

– Mae PISA yn cynnig cyfle i ysgolion a disgyblion fod yn flaenllaw wrth weithredu asesiad cyfrifiadur gyda’r grŵp oedran hwn.

– Bydd eich disgyblion yn cael cyfle i gynrychioli Cymru mewn astudiaeth ryngwladol sy’n cynnwys dros 80 o wledydd.

4) Beth yw Prawf Maes?

Mae’r Prawf Maes yn galluogi asesiadau a phrosesu PISA 2021 i gael eu treialu gyda sampl o ysgolion a disgyblion cyn y brif astudiaeth. Gellir defnyddio gwersi a ddysgwyd o’r Prawf Maes i wella’r asesiadau a’r holiaduron yn y brif astudiaeth – mae’n rhan bwysig a dylanwadol iawn o’r astudiaeth felly.

5) Pa bryd y cynhelir yr astudiaeth?

Cynhelir y Prawf Maes rhwng dydd Llun 2 Mawrth a dydd Gwener 10 Ebrill 2020.

Yn y llythyr croeso, a gyfeiriwyd at eich Pennaeth, rhoddwyd dyddiad ar gyfer cynnal yr astudiaeth yn eich ysgol. Gobeithiwn fod y dyddiad hwn yn gyfleus i’ch staff a disgyblion, ac y gellir trefnu bod ystafell(oedd) addas ar gael. Os nad yw’r dyddiad hwn yn addas am unrhyw reswm, gall Cydlynydd PISA eich Ysgol gysylltu â’n Tîm Cymorth PISA i awgrymu tri dyddiad gwahanol rhwng 2 Mawrth – 10 Ebrill 2020 ar gyfer cynnal yr astudiaeth. Bydd ein Tîm Cymorth PISA yn ateb i gadarnhau dyddiad newydd.

6) A alla’ i ddewis pa ddisgyblion sy’n cymryd rhan yn yr astudiaeth?

Na – bydd proses samplu ar hap yn cael ei defnyddio i ddewis 67 o ddisgyblion o’ch ysgol a gafodd eu geni yn 2004 (15 ac 16 mlwydd oed). Disgwyliwn y bydd y rhan fwyaf o ddisgyblion o flwyddyn 11, a rhai o flwyddyn 10. Bydd yr holl ddisgyblion yn y sampl a ddewiswyd yn cymryd rhan yn yr astudiaeth wedyn; fodd bynnag, gall disgyblion ag Anghenion Addysgol Arbennig neu gynlluniau Addysg, Iechyd a Gofal (EHC), mewn rhai amgylchiadau, gael eu heithrio gan yr ysgol.

Cewch wybod pa ddisgyblion fydd wedi’u dewis cyn gynted ag y bydd y samplu wedi’i gwblhau, a byddwch yn cael cyfle i’n hysbysu ni pe na bai’r prawf yn briodol i unrhyw rai o’ch disgyblion.

7) Beth mae’r asesiad yn ei gynnwys?

Mae’r astudiaeth PISA yn cynnwys asesiad dwy awr ar gyfrifiadur lle bydd disgyblion yn ateb cwestiynau amlddewis a phenagored ar fathemateg, gwyddoniaeth a darllen. Bydd pob disgybl yn cymryd cyfuniadau gwahanol o eitemau prawf o fewn cronfa fwy o gwestiynau.

Yn PISA 2021, mathemateg fydd y maes ffocws. Mae’r profion wedi’u cynllunio i gipio sut mae disgyblion yn meistroli sgiliau penodol fel strategaethau darllen, datrys problemau mewn mathemateg a meddwl beirniadol mewn gwyddoniaeth; sgiliau sy’n bwysig y tu hwnt i’r ystafell ddosbarth. Gellir gweld enghreifftiau o gwestiynau prawf PISA yma.

Hefyd, gofynnir i ddisgyblion lenwi holiadur ar-lein amdanyn nhw eu hunain, eu hagweddau at ddysgu a’u defnydd o TGCh. Dylai’r holiadur gymryd rhyw 30-40 munud.

Mae yna holiadur ysgol hefyd y gofynnwn i’r Pennaeth (neu aelod o’r UDRh) ei lenwi ar-lein. Dylid llenwi hwn cyn dyddiad yr asesiad, a dim hwyrach na dyddiad yr asesiad ei hun.

8) Faint o amser bydd yr astudiaeth yn ei gymryd?

Ar ddiwrnod yr asesiad, bydd angen disgyblion arnom am ryw 3 awr. Mae’r rhan fwyaf o ysgolion yn anelu at gwblhau’r astudiaeth erbyn amser cinio, er y gallwn ni wneud trefniadau i ddechrau’n hwyrach.

Mae’r asesiad yn para 2 awr. Ar ôl egwyl o 5-10 munud, gofynnir i ddisgyblion lenwi’r holiadur ar-lein, a fydd yn cymryd rhyw 30-40 munud.

Bydd ein Gweinyddwr Prawf yn cyrraedd o leiaf awr cyn eich amser dechrau dewisol i baratoi’r ystafell. Dylai cydlynydd yr ysgol geisio cyrraedd yr un pryd. Croesewir man parcio ar dir yr ysgol os ydyw ar gael.

Gellir llenwi’r holiadur ysgol ymlaen llaw ar-lein. Bydd cyfarwyddiadau ar sut i fynd at yr holiadur yn cael eu hanfon at Gydlynydd yr Ysgol i’w dosbarthu. Bydd yn cymryd rhyw awr i lenwi’r holiadur hwn.

9) A fydd angen staff yr ysgol i oruchwylio’r astudiaeth?

Na, bydd y Ganolfan Genedlaethol (Pearson) yn darparu Gweinyddwr Prawf a fydd yn ymweld â’r ysgol ar ddiwrnod yr asesiad, ac a fydd â chyfrifoldeb am gynnal yr astudiaeth. Mae Gweinyddwyr Prawf yn weithwyr addysg proffesiynol profiadol, yn gyn-athrawon yn aml, ac mae cliriad y Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd (DBS) gan bob un ohonynt.

Fodd bynnag, gofynnwn am i aelod o staff yr ysgol aros yn yr ystafell yn ystod yr asesiad.

10) Pa gyfleusterau sydd eu hangen?

Bydd angen i bob disgybl wneud yr asesiad ar liniadur neu gyfrifiadur personol mewn ystafell sy’n dawel a lle nad oes unrhyw beth i dynnu eu sylw. Bydd angen gliniadur neu gyfrifiadur personol ar bob disgybl am 3 awr (bydd hyd at 67 o ddisgyblion yn cyfranogi). Dylai fod digon o socedi plwg yn yr ystafell ar gyfer cysylltu gliniaduron y disgyblion, a’u gwefru pan fyddant yn rhedeg yn isel.

11) A fydd angen i fi osod cyfleusterau TG a wi-fi er mwyn i fy nisgyblion wneud y profion?

Bydd – Mae’r asesiadau ar-lein ac felly bydd angen wi-fi/cysylltiad rhyngrwyd i ddisgyblion fynd at yr asesiad a’r holiadur. Byddwn yn cysylltu’n agos â’ch Cydlynydd Ysgol a Chydlynydd TG enwebedig cyn diwrnod yr asesiad i sicrhau bod y cyfleusterau TG yn eich ysgol wedi’u gosod yn gywir. Bydd angen cynnal profion ar y system cyn diwrnod yr asesiad. Eir at y profion dros y rhyngrwyd gan ddefnyddio manylion mewngofnodi diogel. Gofynnwn hefyd fod eich Cydlynydd TG ar gael ar ddiwrnod yr asesiad i gynorthwyo ag unrhyw faterion a all godi.

12) Beth yw prif ddyletswyddau Cydlynydd PISA yr Ysgol?

Yn ddelfrydol, dylai’r unigolyn a benodwch yn Gydlynydd PISA yr Ysgol allu ymgymryd â’r prif ddyletswyddau a amlinellir isod:

– Bod yn brif fan cyswllt i Pearson ac i Weinyddwr Prawf PISA.

– Gweithio gyda Pearson i gadarnhau manylion yr holl ddisgyblion cymwys ac yna’r rheiny a samplwyd i gyfranogi.

– Hysbysu disgyblion a rhieni am yr astudiaeth (bydd llythyrau templed yn cael eu darparu).

– Ar ddiwrnod yr asesiad, cynorthwyo Gweinyddwr Prawf PISA (gweler y ddogfen Camau Nesaf, adran pedwar ‘Diwrnod yr astudiaeth’).

Mae’r ddogfen Camau Nesaf yn darparu gwybodaeth fanylach am ddyletswyddau Cydlynydd PISA yr Ysgol.

13) A oes angen i ddisgyblion ddod ag unrhyw beth neu baratoi?

Nid oes angen unrhyw baratoi na gwaith blaenorol i ddisgyblion allu cwblhau’r asesiad ac ychydig bach o waith gweinyddu a fynnir gan staff ysgol.

Dylai disgyblion ddod â chyfrifiannell a llyfr i’w ddarllen yn dawel pe baent yn digwydd gorffen yr asesiad yn gynnar.

14) Beth os nad yw disgybl eisiau ateb cwestiwn penodol?

Anogir disgyblion i wneud eu gorau wrth ateb cwestiynau’r asesiad er mwyn dangos beth maent yn ei wybod a beth maent yn gallu ei wneud. Yn yr holiadur, caiff disgyblion eu hannog i roi atebion gonest, gan wybod y bydd eu hymatebion yn cael eu cadw’n gyfrinachol trwy gydol y broses. Fodd bynnag, gall disgyblion ymatal rhag ateb unrhyw gwestiwn/ gwestiynau nad ydynt yn teimlo’n esmwyth yn ei ateb/eu hateb.

15) A fydd canlyniadau yn cael eu cadw’n gyfrinachol?

Byddant – bydd hunaniaethau disgyblion ac ysgolion yn anhysbys, a bydd yr holl ddata’n cael ei gadw’n gyfrinachol ac yn cael ei rannu yn unig gyda threfnydd yr astudiaeth, yr OECD, drwy sianeli diogel.

16) A fydd canlyniadau PISA fy ysgol yn cael eu cyhoeddi?

Na fyddant – bydd y data PISA a gesglir o’ch ysgol yn cael ei ddadansoddi ochr yn ochr â data ysgolion eraill yng Nghymru ac yn y gwledydd cyfranogol eraill. Cyhoeddir canfyddiadau am bob gwlad mewn adroddiad rhyngwladol gan yr OECD, ac ysgrifennir adroddiad gwlad ar ran Llywodraeth Cymru gan academyddion ym Mhrifysgol Rhydychen yn 2021. Ni fydd canlyniadau ysgolion neu ddisgyblion unigol yn cael eu cyhoeddi.

17) Sut bydd yr astudiaeth yn diogelu’r data a gasglwn?

Cymerwn diogelu data o ddifrif, a dilynwn Ddeddf Diogelu Data 2018 a’r Rheoliad Cyffredinol ar Ddiogelu Data (GDPR). Bydd unrhyw wybodaeth bersonol a gasglwn yn cael ei chadw’n ddiogel ac ni fydd unrhyw ddisgybl nac ysgol unigol yn cael eu hadnabod, ac ni fydd modd eu hadnabod, mewn unrhyw adroddiad na chyhoeddiad. Byddwn ond yn cadw data PISA am gyfnod ddigon hir i alluogi dadansoddi’r astudiaeth ac adrodd arni, ac ar ôl hynny byddwn yn dileu’r data o’n systemau.

18) Pam mae gen i ddisgyblion un ar bymtheg oed yn fy sampl ysgol?

Y boblogaeth darged ar gyfer yr asesiad PISA yw disgyblion 15 oed, ond ar gyfer y prawf maes bydd disgyblion a gafodd eu geni yn 2004 (15 ac 16 oed) yn cael eu cynnwys yn eich sampl. Disgwyliwn y bydd y rhan fwyaf o ddisgyblion o flwyddyn 11 a rhai o flwyddyn 10.

19) Sut bydd disgyblion a rhieni/gwarcheidwaid yn cael gwybod am yr astudiaeth?

Byddwn yn darparu llythyrau templed i chi eu hanfon at ddisgyblion sy’n cymryd rhan yn yr astudiaeth a’u rhieni/gwarcheidwaid. Anfonir y templedi hyn atoch drwy’r e-bost, felly gallwch eu golygu fel bo’r angen, a’u hargraffu neu’u dosbarthu’n electronig. Byddwn hefyd yn darparu llythyrau ar breifatrwydd data i chi (un i ddisgyblion ac un i rieni) y mae’n rhaid eu hanfon at ddisgyblion a’u rhieni/gwarcheidwaid, ac ni ddylid eu newid. Dylid anfon llythyrau pan fyddwn wedi cadarnhau’r disgyblion sy’n cymryd rhan yn yr astudiaeth (nid cyn hynny).

I gael gwybod mwy, gall rhieni/gwarcheidwaid a disgyblion gael eu cyfeirio at y wefan bwrpasol rydym wedi’i sefydlu ar gyfer PISA 2021 yn benodol ar gyfer cyfranogwyr yn Lloegr, Cymru a Gogledd Iwerddon.

20) Ble alla’ i gael cymorth/mwy o wybodaeth?

Gellir cysylltu â Thîm Cymorth PISA o ddydd Llun i ddydd Gwener rhwng 8am-4pm ar 020 7190 4350 neu drwy anfon e-bost at pisa2021@pearson.com.

I gael gwybodaeth fwy cyffredinol am PISA, ewch i wefan PISA yr OECD.